نمایش نوار ابزار

آيا طرح شبنم توانست از كالاي قاچاق پيشگيري نمايد؟

از زمان دستور وزیر محترم صمت مبنی بر توقف اجرای طرح شبنم وایران کد، نقطه نظرات بسیاری در موافقت و مخالفت با این اقدام مطرح شد، اما همزماني توقف هردو موجب بروز عدم شفافيتهايي در ايراد نقدها شده است، در حالیکه هريك كاركرد متفاوتي دارند. در خصوص طرح شبنم عمده نواقص مطرح شده شامل : محدود بودن دامنه شمول كالاهاي طرح  شبنم و فراگير نبودن آن خصوصا عدم امكان گسترش وتعميم آن به كليه كالاها بواسطه ضعف در طراحي و دستي بودن برچسبها ، بوروكراتيك بودن يا نيرو بر بودن فرآيند اجرايي آن و در نتيجه تحميل زمان و هزينه  اضافه ، امكان پذيري جعل خصوصا امکان فروش مقدار زیادی کالا با تعداد کمی برچسب شبنم و همچنين ضعف در  اطلاع‌رساني و عدم آگاهی از نحوه کارکرد  طرح توسط مردم بوده است.البته از سوی طراحان طرح شبنم وایران کد، شناسایی کالاها وپیشگیری از ورود و توزیع کالاهای قاچاق در بازار و امکان تفکیک واردات رسمی از واردات غیر رسمی بعنوان اهداف اساسی بیان شده است. همینطور موسسه استاندارد نیز در این بین به منظور انجام وظایف خود از استانداردهای ایران کد و شماره گذاری های مربوطه استفاده می نماید،لازم به ذکر است اصولا سيستم هاي متابعت كننده از باركدهاي استاندارد براي شناسايي نوع كالا و مبدا آن طراحي شده اند و هيچ مدخليتي در استاندارد بودن كيفيت آن ندارند ضمن اينكه براي امكان پذيري رصد كالا ، اینگونه شناسه ها بايستي با ساير سامانه هاي مكانيزه ذيربط تجميع و هماهنگ شوند، از طرفی براي نظارت بر توزيع وپیشگیری از کالای قاچاق، بايستي بطور توام ، اقدامات كنترلي و نظارتي را هم در منشاء و مبداء قاچاق اعمال نمود و هم اينكه پس از آن نسبت به اعمال اقدامات نظارتي در بخش انتهايي فرآيند يعني توزيع دست زد. در غير اينصورت چنين طرحهايي نمي‌تواند مؤثر باشد. همچنان كه تا كنون نتوانسته مانع از قاچاق شود. بنابراين اتخاذ استراتژي مناسب تجاري و تعاملي با جهان وتسهيل تجارت با نمايندگي هاي رسمي و معتبر عامل اصلي در پيشگيري از واردات غير رسمي از طريق كاهش حاشيه سود آن است برابر اصول مدیریت میزان رسمیت وپیچیدگی در ابتدای هر فرآیند با انتهای آن بایستی از هماهنگی ونسبت متعادلی متابعت نماید والا سیستم خوب کار نمیکند به عبارتی نمی توان براي تداوم جريان تجارت خارجي كشور و در جریان عمل از يك سو ، توجه به شیوه‌های نه چندان رسمی واردات غمض عين نمود و از سوي ديگر به منظور ساماندهي توزيع وتنظيم بازار داخلي ناچار به رهگیری و رصد نمودن معاملات داخلی (رسمي ‌نمودن تمامي‌تحركات تجارت داخلي وسيستم توزيع ) از طريق اجراي طرحهايي نظير طرحهای فوق الذکر بود. بنظر میرسد برای حل این معضل با اندکی زمان بری متناسب با اهمیت موضوع میتوان با طراحی مناسب تری فرآیند جامعتر واصولی تر ی را جایگزین و اجرا نمود و با استفاده از ابزارهای موجود باركد محور و همچنین بازنگری در فرآیند و اصلاح شیوه ها صرفا از طریق وارد نمودن باركدهاي داراي استاندارد بين المللي بصورت مکانیزه در سیستم فروش تمامی عاملین تجاری نه تنها امکان شناسایی کالاهای قاچاق بلکه به اصلاح وبهبود همیشگی سیستم توزیع وکارآمد تر نمودن آن همت گمارد.شايد به دليل وجود چنين ضعفهايي، طرح شبنم صرفا اختصاص به حدود ۵ درصد ازكالاها دارد. آنچه مسلم است اينكه اينگونه طرحها بايد جامع و اساسي و تمام الكترونيكي طراحي شوند اگرچه زمان و هماهنگي زيادي براي طراحي اوليه آن نياز باشد.

روند افزايشي حجم كالاهاي  قاچاق سالانه عليرغم وجود طرحهاي نظارتي از قبيل شبنم مبين آن است كه چنانچه پيشگيري از ورود غير رسمي كالا در مبدا و سرچشمه آن ميسر و برنامه ريزي نشود نمي‌توان در قسمتهاي انتهايي بازار يعني در سيستم توزيع و فرآيند پايين دستي به تاثير و اثر بخشي طرحهاي نظارتي نظير شبنم دلخوش كرد.

اصولا بايد طرح هاي اجرايي و نظارتي به صورت جامع و سيستمي تدوين شوند تا امكان فرار، ‌عدم اجرا يا عدم استقبال از اين طرح ها امكان پذير نباشد اما با اجراي طرح شبنم گزارش شده است كه براي ۱۰ درصد از واردات يك كالاي مشخص فرآيند قانوني اخذ كد شبنم دنبال شده و ۹۰ درصد آن نيز توسط همان فروشنده از كانالهاي غير رسمي وارد شده است و فروشندگان با اين استدلال كه “كالاي تحويلي از  انبار دقيقاً همين كالايي است كه در ويترين فروشگاه است ولي چون بسته‌بندي آن براي درج شبنم، كمتر صدمه ناشي از جابجايي و حمل و نقل مضاعف داشته، داراي كيفيت بهتري است”‌ خريدار را مخير به انتخاب مي نمايند و در صورت اصرار و نياز برچسبها را هم به او نشان مي دهند لذا بعضا خريدار با طيب خاطر و با تعهد فروشنده مبني بر داشتن ضمانت و خدمات پس از فروش يكسان اعتماد خواهد كرد وكالاي بدون شبنم يا با برچسب هاي جعلي را انتخاب وابتياع مي نمايد. لذا شايد بتوان اذعان كرد كه در چنين صورتي طرح شبنم فقط بوروكراسي ايجاد كرده و رسميت به كالاي قاچاق مي دهد زيرا به روش ياد شده مي توان حجم بالايي از كالاها را با برچسب هاي جعل شده يا بدون آن بفروش رساند .

 

 

دیدگاه ها

لطفا کد امنیتی را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.